ገበን ምክልኻል

ስግኣት ገበንን ምክልኻሉን

ትርጉም  ገበን

ዝተፈላለዩ ማሕበራዊ ሙሁራት  ገበን ንዝብል ቃል ካብ ዝተፈላለዩ ኩርናዓት  ንምትርጓም እኳ እንተፃዓሩ  ብዓለም ለኸ ደረጃ  ተቐባልነት ዝረኸበ ብመንፅር ሕጊ ዝተወሃቦ ትርጉም እዩ፡፡

ገበን ማለት ንኽስራሕ ብሕጊ ዝተኣዘዘ ወይ  ንኸይስራሕ ዝተኸልከለ ነገር ምጥሓስ ማለት እዩ፡፡

ናይ ገበን ትርጉም ኣብ 1997 ዓ/ም ኣብ ዝወፀ ናይ ኢትዮጵያ ገ/መ/ሕ/ቁ 23/ሀ ከምዝስዕብ ይገልፆ።

‹‹ የቐፅዕ እዩ ተባሂሉ ብሕጊ ዝተደንገገ ምስራሕ ወይ ንኽስራሕ ብሕጊ ዝተኣዘዘ ዘይምስራሕ ናይ ክብደቱ ደረጃ  ዝኾነ ይኹን  ዓይነት ፍፃመ ገበን እንተኾነ እውን  ገበን እዩ፡፡’’

ኣብነት፡-

ንኽስራሕ ብሕጊ ዝተኣዘዘ፡

ንዝተጎድአ ሰብ ምርዳእ ፣ግብሪ ምኽፋል  ፀረ መንግስቲ ዓመፅ እናተዳለወ እናረኣኻ ንዝምልከቶ ሪፖርት ግበር ይብል ተዘይ ገይርኻ ዘቅፅዕ እዩ  ወዘተ ክፍፀሙ ከም ዘለዎም ተደንጊጎም ይርከቡ።

ንኸይስራሕ ብሕጊ ዝተኸልከለ ድማ፡

ቅትለት ፣ ፀርፊ ፣ ስርቂ ፣ ዘረፋ  ንከይትፍፅም ዝኽልክሉ ወዘተ እዮም፡፡

በዚ መሰረት፡-

ንኽስራሕ ወይ ንኽይስራሕ ኣብ ሕጊ ዝተደንገገ ነገር ምጥሓስ ዘቕፅዕ ምዃኑ ክንግንዘቦ ይግባእ፡፡ በመንፅር እዚ ሕጊ ሓደ ፍፃመ ‹‹ገበን እዩ›› ከብልዎ ዝኽእሉ ሰለስተ ነገራት ተማሊኦም ክርከቡ ኣለዎም፡፡ ንሳቶም እውን፡

ሀ) ናይ ሕጊ ክፍሊ

ለ) ናይ ፍፃመ ክፍሊ

ሐ) ናይ ሓሳብ ክፍሊ እዮም፡፡

ንልዕልነት ሕጊ ዝጣበቅ ማ/ሰብ እንትፍጠር ልዕልና ሕጊ ይረጋገፅ...!

ሀ) ናይ ሕጊ ክፍሊ ፦ማለት ሓደ ሰብ ገበን ፈፂሙ እዩ ክባሃል ዝኽእል ገበን ቅድሚ ምፍፃሙ ነቲ ዝተፈፀመ ተግባር  ንኸይስራሕ ዝኽልክል ወይ ንኽስራሕ ዝእዝዝ ሕጊ እንትህሉ እዩ፡፡ ብሓፂሩ ብዘይ ሕጊ ካብ ሕጊ ወፃኢ ዝኾነ ፍፃመ የለን ማለት እዩ፡፡

ለ) ናይ ፍፃመ ክፍሊ ፦ ማለት ምፍፃምን ዘይምፍፃምን (commission or omission) ብምባል ኣብ ክልተ ይምቀል፡፡

ምፍፃም / commission / ማለት ንኸይስራሕ ብሕጊ ዝተኸልከለ ተግባር ጥሒስካ ምርካብ ማለት እዩ፡፡ ኣብነት፡-  ስርቂ፣ ቅትለት ወዘተ እዮም፡፡

ዘይምፍፃም/ Omission/ ማለት ንኽስራሕ ብሕጊ ዝተኣዘዘ ተግባር ዘይምስራሕ ማለት እዩ፡ ኣብነት፡- . ግብሪ ዘይምኽፋል ፣ንዝተጎድአ ሰብ ዘይምርዳእ

ሐ) ናይ ሓሳብ ክፍሊ ፦ ማለት ሸለልትነትን ኮነ ኢልካን ተባሂሎም ኣብ ክልተ ዝምቀሉ እንትኾኑ ንሳቶም እውን

ሸለልትነት፡  ሸለልትነት ማለት ዘይተፈለጠን ዝተፈለጠን ሸለልትነት ተባሂሉ ኣብ ክልተ ዝምቀል ኮይኑ ሓደ ሰብ ንዝፍፅሞ ፍፃመ ጥፋኣት ምዃኑ እናፈለጠ ግን ድማ ከስዕቦ ዝኽእል ውፅኢት ካብ ዘይምግማትን ካብ ዘይምምዝዛንን እኹል ወይ  ምንም ዓይነት ጥንቃቐ ካብ ዘይምግባር ዝፍፀም እዩ፡፡

ዝተኣዘዘ ተግባር ዘይምስራሕ ማለት እዩ፡ ኣብነት

. ግብሪ ዘይምኽፋል ፣ንዝተጎድአ ሰብ ዘይምርዳእ

ሐ) ናይ ሓሳብ ክፍሊ ፦ ማለት ሸለልትነትን ኮነ ኢልካን ተባሂሎም ኣብ ክልተ ዝምቀሉ እንትኾኑ ንሳቶም እውን

ሸለልትነት፡  ሸለልትነት ማለት ዘይተፈለጠን ዝተፈለጠን ሸለልትነት ተባሂሉ ኣብ ክልተ ዝምቀል ኮይኑ ሓደ ሰብ ንዝፍፅሞ ፍፃመ ጥፋኣት ምዃኑ እናፈለጠ ግን ድማ ከስዕቦ ዝኽእል ውፅኢት ካብ ዘይምግማትን ካብ ዘይምምዝዛንን እኹል ወይ  ምንም ዓይነት ጥንቃቐ ካብ ዘይምግባር ዝፍፀም እዩ፡፡

ኮነ ኢልካ ጥፍኣት ምፍፃም ፡- ብቐጥታን ብተዘዋዋርን   ኮነ ኢልካ ጥፍኣት ምፍፃም ተባሂሎም ኣብ ክልተ ይምቀሉ ፡፡ 

ንሱ እውን ሓደ ሰብ ንዝፍፅሞ ፍፃመ ጥፍኣት ምዃኑ ሕልንኡ እናተረደኦ  ወይ ድማ ዝኾነ ይኹንስግኣት ገበን ኣብዝሕዚ እዋን ዘሎ ወይ ንቕድሚት ዝፍጠር ኩነታት ክኸውን ይኽእል እዩ፡፡ ከብኦም ንምግላፅ

ብቐሊሉ ክስበሩ ዝኽእሉ በርታትን መስኮታትን ዘለዎ ናይ ኣቕሑት መኽዚን

ኣብ ፀልማት ውሽጢ ደው ዝበሉ መካይን

 

 

ፖሊስ ዘየብሉ ከባቢ

ቁጥቋጦን ፍርስራስ ገዛውትን ዝበዝሖ ወዘተ እዮም፡፡

ኣድላይነት ምክልኻል ገበን ዝፍልፍል ካብ ናይ ገበን ዝኽፍአ ጉድኣትን ሳዕቤናትን እዩ፡፡ እዚ ማለት ገበን ኣብ ሃገረን ህዝብን፣ ኣብ ዕብየት ኢኮኖሚ ፣ ልምዓት፣ ምንቅስቃስ  ማሕበራዊ ሂወት፣ኣብ ምርግጋፅ ሰላምን ምርግጋዕን መሰልን ነፃነትን  ዜጋታት ኣብ  ምኽባርን ወዘተ ክበፅሕ ዝኽእል ፀገም፣ ጉድኣትን ክሳራን ናይ ምክልኻል

ሕ/ተሰብን መዳርግቲ ኣከላትን ምስ ኮሚኒቲ ፖሊሲንግ ክገብርዎ ዝግበኦም ተሳትፎ

ኮሚኒቲ ፖሊሲንግ ከም ፍልስፍና ኣተሓሳስባ ዝመርሕን ከም እስትራተጂ ድማ ነቲ ሓሰብ ናብ ተግባር ዘሳግርን እዩ::ኮሚኒቲ ፖሊሲንግ ሕ/ሰብ ኣብ ናይ ባዕሉ ዋኒን ብዓል ስልጣን ኮይኑ ክውስን ንምግባር ቁርፀኛ ምዃን ይሓትት ። እቲ ሕ/ሰብን መዳርግቲ ኣከላትን  ምስቲ ኮሚኒቲ ፖሊሲንግ ኢድን ጋንቲ ኮይኖም ክሰርሑ ኣለዎም ፣እቲ ሕ/ሰብ ብጉልበቱን፣ ብገንዘብን ፣ብጥቆማን ናይ ከባቢኡ ሓጋዚ ክኽውን ከም ዘለዎ እዩ::